Foute lijstjes

In mei is de Atlas voor Gemeenten weer verschenen. Elk jaar worden hierin de 50 grootste Nederlandse gemeenten met elkaar vergeleken en iedere keer wordt de Atlas in Spijkenisse met wrevel ontvangen, omdat wij op een aantal punten altijd slecht scoren. Zij moeten Spijkenisse ook wel hebben: Vorig jaar extra aandacht voor krimp, dit jaar voor cultuur, twee zaken waarbij Spijkenisse hoog scoort op de foute lijstjes en laag op de goede.

Vergeleken met 2010

Mijn artikel naar aanleiding van de verschijning van de Atlas voor Gemeenten 2010 is nog op deze website te vinden (Krimpgemeente Spijkenisse, mei 2010) en ik ga niet alles herhalen, wat daarin staat. Het aantal inwoners is nog iets afgenomen: Van 72.442 naar 72.213. En wij staan nog steeds op de 44^e plaats qua aantal inwoners. Bij de “woonaantrekkelijkheidsindex” hebben wij weer geruild met Emmen: Nu zijn zij laatste en wij 49^e. Net als vorig jaar wil ik er nog eens op wijzen, dat het hier gaat om de aantrekkelijkheid voor “economisch kansrijke huishoudens”. Daar horen wij Spijkenissers niet bij, omdat wij gemiddeld erg laagopgeleid zijn. Over het algemeen vinden de mensen die in Spijkenisse wonen, de gemeente best aantrekkelijk. Bij de “sociaaleconomische index” staan wij nog steeds op de 36^e plaats. Onze plaats wordt ongunstig beïnvloed door ons percentage laagopgeleiden: Wij zijn op twee na de laagstopgeleide gemeente van de 50. Maar bij werkloosheid, bijstand en armoede komen wij er juist vrij goed vanaf.

Cultuur overschat?

In de Atlas 2011 wordt een verband gelegd tussen cultureel aanbod en bevolkingsgroei. Voor hun werk willen mensen wel een eindje reizen, maar voor bijvoorbeeld uitvoeringen in de podiumkunsten is die bereidheid veel minder. Ik citeer: Veel mensen willen ’s avonds zonder lang te moeten reizen terecht kunnen in theaters, concertgebouwen, poppodia en jazzcafés. Misschien willen ze vooraf een hapje eten en na afloop een terrasje of cafeetje bezoeken, zonder zich druk te maken over de laatste trein of hun promillage. Die mensen willen zogenoemde walking cities; steden waar ze op loop- of fietsafstand van hun huis een gevarieerd aanbod aan cultuur, horeca en andere voorzieningen in een historische, esthetische binnenstad kunnen bereiken. Tot zover dit citaat. In de Atlas wordt in dit verband veel nadruk gelegd op cultuur, maar zeker voor mensen met wat minder opleiding kan ook de aanwezigheid van andere voorzieningen een stad aantrekkelijker maken dat een dorp. Denk bijvoorbeeld aan kroegen, disco´s, schietbanen, gokhallen, boksgala´s of zelfs iets betreurenswaardigs als betaald voetbal.  

Andere oorzaken van groei en krimp

Tussen 1960 en 1985 zakte het aantal inwoners van Amsterdam van bijna 900.000 naar bijna 700.000. Het cultureel aanbod bleef in de periode ongeveer gelijk, neem ik aan. De rijkeren werden de stad uitgejaagd door het beleid van de PVDA en de minder rijken door het multiculturele drama. In andere grote steden gebeurde hetzelfde. Inmiddels begrijpen ze ook bij de PVDA dat een stad niet goed gedijt met alleen maar kansarme bewoners en is het beleid drastisch gewijzigd. Daardoor groeit Amsterdam nu weer en niet doordat er nu ineens een veel groter cultureel aanbod zou zijn. Spijkenisse groeide juist in de tijd dat Amsterdam kromp. Dat had niets met cultuur te maken, maar met het grote aantal goedkope woningen dat werd gebouwd. De krimp begon, toen er niet meer gebouwd werd en heeft vooral te maken met de “gezinsverdunning”. Inmiddels bouwt Spijkenisse weer, vooral wat duurdere woningen. Het lukt ons niet goed om daarmee kansrijke bewoners van elders te lokken, maar het zorgt er wel voor, dat mensen die ondanks hun lage opleiding inmiddels aardig zijn gaan verdienen, hier een passende woning kunnen vinden en Spijkenisse niet hoeven te verlaten. Op de woning die zij achterlaten, komen dan weer mensen van elders af, die een goedkope woning zoeken. Zo krimpt Spijkenisse niet verder, blijven wij bij de 50 grootste gemeenten horen en strijden wij nog jarenlang in de Atlas voor Gemeenten met Emmen om plaats 49 en 50. Trouwens, wat is er mis met Emmen? 

Frans van der Vliet, juni 2011